Zo ben ik nou eenmaal. Over angst, schaamte en je tegenkracht.
Angst en schaamte, iedereen herkent het wel en iedereen heeft tegenkrachten. Stemmen van binnen die zeggen dat je het niet kunt, dat je te laat bent, dat dit voor anderen misschien werkt maar niet voor jou. Ze duiken op in een vergadering, in een gesprek, en bij zingen komen ze razendsnel boven water: kan ik dit wel, zing ik mooi genoeg, wat wil die Lambert eigenlijk van mij? Angst en schaamte zijn daarin de meest hardnekkige tegenkrachten.
Onzekerheid is de voedingsbodem waar angst goed in gedijt. Je bent in een meeting niet helemaal zeker van jezelf, en voor je het weet zit de angst op schoot. Dat geldt op het werk, thuis, in een gesprek. Bij zingen is het alleen wat directer, want je kunt je er niet achter verstoppen. En dat is mooi, want door te doen vergroten we bewustwording en wordt het steeds meer mogelijk om het anders te doen.
Die stemmen zijn niet jouw vijanden. Maar ze zijn ook niet jij.
Het probleem is dat we er vaak mee samenvallen. “Zo ben ik nou eenmaal” is een zin die ik regelmatig hoor. Of: “Ik denk dat dit voor iedereen kan werken, maar niet voor mij.” En dan volgt er een uitleg waarom dat zo is. Een heel geloofwaardige uitleg, vol bewijs uit het verleden. Psychologen noemen dit cognitieve fusie: je bent samengesmolten met je gedachten, je gedrag wordt er automatisch door bepaald. De gedachte voelt als waarheid.
Wat er dan gebeurt noem ik backwards engineering. Je bouwt achteraf een verhaal dat bewijst waarom je overtuiging klopt. Het risico is in mijn ogen dat je gaandeweg deze bewijslast ook steeds groter en belangrijker maakt. De tegenkracht krijgt steeds meer voeding. En hij groeit.
De eerste stap is stoppen met die identificatie. Niet door te vechten met je gedoe, want dat ga je niet winnen. Maar door afstand te nemen. Ik laat mensen hun tegenkracht benoemen en een naam geven. Liefst een naam die beschrijft wat er steeds gebeurt: de angstaanjager, de opslotzetter, de twijfelaar. Ineens is er een “ik” en er is een tegenkracht. Dat zijn twee verschillende dingen.
Zeker bij zingen duikt schaamte direct op. “Ik kan niet zingen” is voor veel mensen geen mening, het is een overtuiging die ze al jaren met zich meedragen. Niet voor niets is mijn motto: iedereen kan zingen. Daarmee bedoel ik: je kunt veel meer dan je denkt. Geloof niet zomaar je gedachte. Of zoals Byron Katie het zegt: geloof niet wat je denkt.
Die beweging, van fusie naar afstand, is precies wat de Acceptance and Commitment Therapy cognitieve defusie noemt. In plaats van “ik kan niet zingen” wordt het: “mijn opslotzetter vertelt me dat ik niet kan zingen.” Dezelfde gedachte, een heel andere verhouding.
Maar daar stopt het niet. Want alles wat je aandacht geeft, groeit. Zolang je je blijft vastbijten in je tegenkracht, ook als je hem probeert te bestrijden, geef je hem aandacht. Ik geloof niet dat de oplossing is om er eindeloos over te praten. De oplossing, in mijn ogen, is nieuwe ervaringen opdoen. Je positieve zelf voeden, elke dag een beetje, totdat het groter wordt dan de tegenkracht.
Denk aan twee plantjes. Het ene geef je elke dag water en aandacht, het andere niet. Na een tijdje weet je welke van de twee de ruimte vult. Voed je je gedoe? Of voed je wie je werkelijk bent?
Bij zingen gebeurt dit heel concreet. Je kunt nog zo goed begrijpen dat je tegenkracht niet jij bent, maar pas als je zingt en merkt dat er iets stroomt, dat er iets klinkt wat je niet verwachtte, verandert er echt iets. Niet door inzicht. Door ervaring. Wanneer iemand staat te struggelen zeg ik vaak: oefening geslaagd. Het gaat niet om goed of mooi zingen. Het gaat om bewustwording vergroten.
In opstellingen gaat dat nog een stap verder. Angst en schaamte krijgen een plek buiten jezelf. Je kunt er letterlijk naar kijken, ermee in contact komen en onderzoeken wat je relatie is met je tegenkracht. Welke plek heeft hij in jouw leven? Hoe verhoud jij je ermee? Dat doe ik zowel in de Jaartraining als in individuele coaching. De tegenkracht hoeft niet opgelost te worden. Hij mag er zijn. Hij krijgt alleen minder ruimte.
Meer weten over stembevrijding? Of wil je ervaren hoe dit werkt? Neem contact op, ik vertel je graag meer.
