Zingen als thuiskomen:
wat wetenschap en ervaring ons leren over stem, moed en menselijkheid
Er is een moment in elke workshop waarop het gebeurt.
Een groep mensen die elkaar nauwelijks kent, staat in een kring. De eerste klanken zijn nog voorzichtig, bijna verontschuldigend. En dan, ergens tussen adem en klank, ontspant er iets. Schouders zakken. Blikken verzachten. Iemand lacht. Iemand slikt. Iemand ademt voor het eerst die dag écht uit.
Het is het moment waarop zingen geen activiteit meer is, maar een thuiskomst.
En het mooie is: de wetenschap bevestigt precies wat we daar voelen.
Daar is precies waar stembevrijding over gaat.
Het lichaam weet het al lang
Neuropsycholoog Erik Scherder legt al jaren uit dat zingen meerdere hersengebieden tegelijk activeert en het beloningssysteem stimuleert, waardoor dopamine en endorfines vrijkomen¹. Ook benadrukt hij dat zingen het stresssysteem kalmeert en cognitieve functies ondersteunt, vooral bij ouderen.
Onderzoek van de Zweedse onderzoeker Björn Vickhoff toont aan dat zingen de ademhaling synchroniseert en zelfs de hartslag van zangers op elkaar afstemt². Zingen blijkt fysiologisch verwant aan ademhalingsoefeningen zoals die in yoga.
De Nederlandse onderzoeker Brankele (Bernice) Frank laat in haar werk zien dat zingen de adem verdiept, spanning loslaat en de longfunctie verbetert; ook bij mensen met ademhalingsproblemen³. Zingen is ademwerk met klank als drager.
Zingen maakt ons menselijker
Wie ooit in een koor heeft gezongen, weet het: samen zingen verbindt sneller dan praten.
Onderzoek van Robin Dunbar laat zien dat zingen endorfines vrijmaakt die het gevoel van verbondenheid versterken⁴.
Zijn collega Eiluned Pearce toonde aan dat samen zingen sneller sociale cohesie creëert dan andere groepsactiviteiten⁵.
In mijn zangbijeenkomsten zie ik dat elke keer opnieuw.
Een groep die binnenkomt met spanning, voorzichtigheid of professionele afstand, verandert door zingen in een gemeenschap. Niet omdat ze perfect zingen, maar omdat ze zichzelf laten horen.
Zingen is kwetsbaarheid die niet breekt, maar opent.
Je kunt het zelf ervaren bij Zing vanuit je hart of Koor Outloud
De stem als kompas
In stembevrijding gaat het nooit om mooi zingen.
Het gaat om ruimte. Om eerlijkheid. Om het moment waarop iemand zijn stem niet langer probeert te controleren, maar haar laat gebeuren.
En precies daar gebeurt iets dat wetenschappers moeilijk kunnen meten, maar dat iedereen herkent:
- De stem wordt een richtingaanwijzer.
- De adem wordt een anker.
- Het lichaam wordt een plek waar je weer mag wonen.
- De groep wordt een bedding waarin je durft te klinken.
Zingen is een oefening in aanwezig zijn: met jezelf, met elkaar, met het leven dat door je heen ademt.
Waarom we blijven zingen
Misschien zingen we niet omdat het moet, maar omdat het ons herinnert aan wie we zijn.
Aan onze menselijkheid.
Aan onze kwetsbaarheid.
Aan onze kracht.
De wetenschap geeft ons de cijfers, grafieken en hersenscans.
Maar de ervaring geeft ons iets anders: betekenis.
Zingen is een uitnodiging om jezelf te ontmoeten, zonder oordeel, zonder haast, zonder masker. En als je dat in een groep doet, gebeurt er iets wonderlijks: je ontdekt dat je niet alleen bent.
En, na alle onderbouwing zou je bijna één ding vergeten:
Zingen is leuk, het brengt plezier!
Waar kun je beginnen?
Op mijn website vind je verschillende manieren om met stembevrijding te starten. Je kunt hier lezen over individuele coaching
Wie behoefte heeft aan verstilling en verdieping kan meedoen aan de Jaartraining Stembevrijding & Opstellingen.
Voor wie graag samen zingt en wil ervaren hoe bevrijdend dat kan zijn, zijn er de activiteiten Zing vanuit je hart en Koor Outloud
En zingen in bedrijven en organisaties kan natuurlijk ook, lees hier meer.
Meer informatie over mijn werk en achtergrond vind je op www.lambertmutsaers.nl.
Voetnoten
- Erik Scherder – Diverse lezingen, interviews en publicaties over muziek, zingen en het brein (o.a. De Wereld Draait Door, Brein College, VU Amsterdam).
- Björn Vickhoff et al. (2013) – “Music structure determines heart rate variability of singers.” Frontiers in Psychology.
- Brankele (Bernice) Frank – Onderzoek naar zingen en gezondheid, o.a. projecten zoals Zing je Sterk en publicaties over zingen bij stress en longproblemen.
- Robin Dunbar (2012–2017) – Onderzoek naar endorfine-afgifte en sociale binding door zingen, University of Oxford.
- Eiluned Pearce (2015) – Studies over groepscohesie en zingen, University of Oxford.
